Osmanlılarda Polis
(1299-1453 Dönemi)
Bilindiği üzere Türkler,Orta Asya'dan
Anadolu'ya gelerek Söğüt ve Domaniç bölgelerine yerleşmiş
ve bir beylik kurmuşlardır. Kuruluş döneminde toprakları
çok az olan Osmanlı Beyliği'nin yönetim teşkilatı da
ona göre kurulmuştur. Devletin başında bulunan bey,
hem askeri hem mülki gücü şahsında toplamış, tayin etmiş
olduğu komutanlar ve kadılarla ülkesini yönetmiştir.
Osman Bey Karahisarı ele geçirdiği zaman, kentin yönetimini
oğlu Orhan Bey'e vermiş ve onun yanına arkadaşı olan
Gündüz Alp'i de Subaşı olarak tayin etmiştir. Bu kişi
bugünkü anlamda ilk Polis Amiridir. Subaşılar barış
döneminde savaş için gerekli olan askerleri disipline
etmek ve eğitmekle birlikte, kentin dirlik ve düzenini
de sağlamışlardır. Savaş zamanında ise yetiştirdikleri
kıtalara komuta etmişlerdir.
Anlaşılacağı üzere eski Türklerde olduğu gibi Osmanlı
Türklerinde de Polis Teşkilatı, Askeri Teşkilat kadrosu
içinde yer almış, askeri amirler aynı zamanda Polis
Amiri olarak da görev yapmışlardır. Devlet ve ordu teşkilatı
zamanla büyümüş devletin başında mutlak bir kudrete
sahip ve en büyük adli, askeri ve mülki amir olan padişahlar
yer almışlardır. Padişahlar bütün yönetsel, askeri ve
bunlarla birlikte ülkede kamu düzen ve güvenliğinin
sağlanması işlerini, devlet ricali ve halk karşısında
kendilerini temsil eden sadrazamlar vasıtasıyla yürütmüşlerdir.
Bu nedenle sadrazamlar, bütün Polis Teşkilatının görevlerini
başarmak için özel memurlar, tebdil çuhadarları kullanmışlardır.
Sadrazamın yanında yer alan subaşılar, yasakçı adı verilen
askerlerle başkentin dirlik ve düzenini sağlamışlar,
XIV. asrın ortalarına doğru yasakçıların yanında, gece
bekçiliği yapan ASESBAŞI'lar oluşturulmuştur.
Fatih Sultan Mehmet'in 1453'te İstanbul'u almasına kadar,
Osmanlı Devlet Teşkilatında en büyük komutan veya askeri
komutan anlamına gelen subaşıların yönetimindeki askeri
birlikler, dış güvenlik yanında ve aynı zamanda iç güvenliğin
sağlanmasıyla da görevlendirilmişlerdir. İstanbul'un
fethinden sonra, yeniçeri teşkilatı gelişmiş, askeri
komutanlık başka adlarla ifade edilmeye başlanılmış
ve subaşılık yavaş yavaş sadece şehir ve kasabaların
dirlik ve düzenine ve hatta belediye imar işlerine bakan
kimselerin ünvanı olmuştur. Bu dönemde başkent dışındaki
illeri yöneten Beylerbeyi ve sancakları yöneten Sancak
Beyleri emirleri altındaki askerlerle bulundukları bölgelerin
kamu düzeni ve güvenliğini sağlamışlardır.
 Geri Dön
|
